Kısa cevap: Teklifteki bağlantıya veya eke dokunmadan önce markanın resmî sitesindeki iletişim kanalından kampanyayı bağımsız olarak doğrulayın. Gönderen adresinin alan adını harf harf kontrol edin; parola, doğrulama kodu, oturum çerezi, uzaktan erişim veya ön ödeme isteyen teklifi durdurun. Gerçek bir marka adı kullanılması mesajın gerçek olduğunu kanıtlamaz. Sözleşme, teslim kapsamı, ücret, kullanım hakları ve ödeme takvimi yazılı değilse kişisel ya da finansal bilgi paylaşmayın.

Sahte teklifler neden inandırıcı görünebilir?

Dolandırıcılar gerçek bir markanın adını, logosunu ve herkese açık kampanya görsellerini kopyalayabilir. İçerik üreticisinin adını ve son videosunu anmaları da hesabın ele geçirildiği anlamına gelmez; bu bilgiler profilden toplanabilir. Güvenilirlik kontrolü mesajın görünüşüne değil, bağımsız doğrulanabilen gönderen kimliğine dayanmalıdır.

FTC, influencer iş dolandırıcılıklarında teklifi gerçek şirketin bilinen iletişim kanalından doğrulamayı; para, hediye kartı veya kripto göndermemeyi öneriyor. TikTok da parola istemediğini, bilinmeyen bağlantı ve eklerden kaçınmayı ve iki adımlı doğrulamayı kullanmayı vurguluyor.

Teklife cevap vermeden önce dokuz kontrol yapın

Mesajdaki telefon veya bağlantıyı kullanmadan markanın resmî sitesini kendiniz açın. İletişim veya basın sayfasındaki adres üzerinden kampanya adını ve size yazan kişinin kurumsal görevini sorun. Sosyal medya hesabındaki mavi işaret tek başına yeterli değildir; ele geçirilmiş veya benzer isimli hesaplar da mesaj gönderebilir.

E-posta alan adında harf değişimi, fazladan tire, ücretsiz posta adresi veya farklı üst düzey alan adı olup olmadığına bakın. Ekranda görünen gönderici adı kolayca taklit edilebilir. E-postanın 'yanıtla' adresi, asıl gönderenden farklıysa bunu da risk işareti sayın.

  • Markanın resmî sitesinden bağımsız doğrulama yapın.
  • Gönderen ve yanıt adresinin alan adını harf harf karşılaştırın.
  • Teklifin kampanya kapsamı, teslim tarihi ve ücretini yazılı isteyin.
  • Sözleşmedeki içerik kullanım süresi ve reklam hakkını okuyun.
  • Parola, doğrulama kodu veya oturum bilgisi talebini reddedin.
  • Bilinmeyen ek, sıkıştırılmış dosya ve kurulum paketini açmayın.
  • Ön ödeme, hediye kartı veya kripto talebini kabul etmeyin.
  • Kargo için gereğinden fazla kimlik ve banka bilgisi paylaşmayın.
  • Acele ettiren ve gizlilik baskısı kuran dili risk işareti sayın.

Dosya, bağlantı ve 'medya kiti' tuzaklarını ayırın

Sahte iş birlikleri bazen kampanya briefi, telif formu veya ürün kataloğu adıyla çalıştırılabilir dosya gönderir. Dosya uzantısını gizleyen arşivler, makro etkinleştirmeyi isteyen ofis belgeleri ve tarayıcı eklentisi kurdurmaya çalışan sayfalar ciddi risk taşır. Teklifi değerlendirmek için uygulama kurmanız veya hesabınıza dışarıdan giriş yaptırmanız gerekmez.

Bağlantıyı açmak yerine alan adını metin olarak inceleyin. Kısaltılmış bağlantı, yazım benzeri alan adı ve oturum açma ekranı görürseniz devam etmeyin. Hesabınızın durumunu kontrol etmek gerekiyorsa TikTok uygulamasını veya daha önce kaydettiğiniz resmî adresi kendiniz açın.

Gönderi için ürün satın almanız istenirse

Size daha sonra geri ödeme sözü verilip önce ürün, kargo, vergi veya eğitim ücreti ödemeniz isteniyorsa işlemi durdurun. Gerçek iş modellerinde masraflar olabilir; ancak taraflar, fatura ve sözleşme bağımsız biçimde doğrulanmadan yapılan ödeme güvenli değildir. Özellikle kişisel hesaba havale, hediye kartı ve kripto talebi güçlü risk sinyalidir.

Gerçek bir iş birliğinde yazılı olarak ne bulunmalı?

Marka ve ajansın yasal unvanı, kampanya konusu, üretilecek içerik sayısı, yayın tarihleri, revizyon sınırı, ücret, para birimi, vergi/fatura sorumluluğu ve ödeme tarihi açık olmalıdır. İçeriğinizin marka tarafından ne kadar süreyle, hangi ülkelerde ve reklam olarak kullanılıp kullanılamayacağı da yazılı hâle getirilmelidir.

Sözleşmedeki belirsiz 'süresiz ve her mecrada kullanım' gibi ifadeleri anlamadan kabul etmeyin. Büyük tutar, uzun kullanım hakkı veya münhasırlık içeren anlaşmalarda hukuk ve vergi uzmanından destek alın. Bu rehber sözleşme ya da vergi danışmanlığı yerine geçmez.

Şüpheli teklife tıkladıysanız şimdi ne yapmalısınız?

Yalnızca sayfayı açtıysanız bilgi girmeyin, dosya indirmeyin ve sekmeyi kapatın. Parola girdiyseniz resmî uygulama veya site üzerinden parolanızı hemen değiştirin; aynı parolayı kullandığınız diğer hesapları da benzersiz parolalarla güncelleyin. İki adımlı doğrulamayı açın ve tanımadığınız oturumları kapatın.

Doğrulama kodu, ödeme bilgisi veya kimlik belgesi paylaştıysanız ilgili hizmete ve bankanıza resmî kanaldan ulaşın. Mesajı platforma bildirin, ekran görüntüsünü ve gönderici bilgilerini saklayın. Şüpheli kişiyle tartışmaya girmek veya onu uyarmak yerine erişimi kesin.